KAVRAM ÖĞRETİMİ

(1/1)

VILDAN:
    KAVRAM ÖĞRETİMİ


Söylendiğinde ve gösterildiğinde herkes için aynı şeyi ifade eden, aynı şeyi hatırlatan, bir nesnenin ya da durumun kendisi olmasını sağlayan özelliklerin tümüne kavram denir.

Eğitim açısından kavram ise, ortak tepkiye yol açan ilişkili uyaran takımıdır.

Kavram öğrenme; Nesneleri, olayları ya da insanları bir sınıfa koyabilme ve bu sınıfa bir bütün olarak tepkide bulunabilme durumudur (Özyürek, 1984).
   



Kavramlar somut ve soyut (tanımlanmış) olarak incelenebilir;

Somut kavramlar : fiziksel özellikleri duyu organları ile algılanabilen kavramlardır.
   Ev, ağaç,kitap,üçgen,kırmızı, kedi, bardak vb.

Soyut (tanımlanmış)kavramlar: bazı  kavramlar, kavramın nitelikleri ya da kavramlar arasındaki ilişkiler, objenin kendisi somut olarak gösterilerek açıklanamaz.  Bu tür kavramların tanımlanması gerekir.
Soyut kavramlar  varlığı genel kabul gören,belli özelliklerine ilişkin bilgi ve kurallar aracılığıyla tanımlanan, sınıflanan kavramlardır.

   Az, çok, uzun, açık, sevmek, hava, uzay vb.


Somut kavramlar, soyut kavramların öğrenilmesinde ön koşuldur.




KAVRAM ANALİZİNİN ÖNEMİ VE YAPILIŞI

Kavram analizi, kavramın tüm ilişkili ve ilişkisiz niteliklerinin, taksonomik düzeyinin ve kurallarının belirlenerek, tüm ilişkili niteliklerin ayırt edilmesini ve kurallarının anlaşılmasını sağlamak için yapılacak uygulamanın aşamalandırılmasıdır.


Öğretmenin bir kavramı nasıl öğreteceğine karar verebilmesi için öğreteceği bilginin yapısını çok iyi bilmesi ve bu yapının öğretimine hangi bilgi parçası ile başlayacağına karar verebilmesi gerekir. Aksi halde belirlediği basamaklar öğrencisinin yapabileceğinden yüksek ya da daha düşük yapılmış olabilir ki öğrenme gerçekleşmeyebilir.


Kavramın Yapısına ilişkin Özelliklerinin Analizi
KAVRAM ANALİZİ
A)   ilişkili (ayırıcı)nitelikler
B)   ilişkisiz(ayırıcı olmayan) nitelikler


İlişkili nitelikler,kavramın benzer özelliklerinin oluşturulmasında yardımcı olur.

Örneğin : “kare” kavramının ilişkili niteliği, karenin şeklidir.

   Kavramın ilişkisiz ( ayırıcı olmayan ) nitelikleri ise, kavramın yapısında vardır ve kavramı tanımlamaz. Analiz yapılırken kavramın ilişkili ve ilişkisiz niteliklerini ayırmak güçleştikçe, kavramın çocuk tarafından öğrenilmesinin de güçleşeceği düşünülmelidir. İlişkisiz niteliklerin somut örneklerinin sunulması kavramın öğrenilmesini kolaylaştırır. Kavram analiz edilirken ilişkisiz niteliklerin iyi belirlenmesi ve somutlaştırılması önem taşımaktadır.

 
Örneğin : “kare” kavramının ilişkisiz niteliği, karenin kağıttan kesilmiş olması, büyük ya da küçük olması, kumaştan yapılmış olması vb. dir.

-   İlişkisiz niteliklerinin somut örneklerinin sunulması kavramın öğrenilmesini kolaylaştırır.
-   Kavram analiz edilirken ilişkisiz niteliklerin iyi belirlenmesi ve somutlaştırılması önem taşımaktadır.


Örnekler :
Kavram : sarı
                 İlişkili (ayırıcı) nitelik : rengi
         İlişkisiz (ayırıcı olmayan)  nitelik : farklı şekil, malzeme, büyüklük vb. araçlar (sarı kare, sarı lego, sarı kumaş, sarı mandal)

Kavram : 3
   İlişkili (ayırıcı) nitelik : sayılan görülen nesnenin üç tane olması.
            İlişkisiz (ayırıcı olmayan) nitelik : farklı yerlerde, farklı şekillerle, farklı renklerle, farklı büyüklüklerde








Bir kavramın ne düzeyde öğrenildiği, öğrenme sürecindeki aşamalara göre değerlendirilir.

Edinim aşaması, bireyin daha önce sahip olmadığı bir kavramı belli doğrulukta ayırt edebilmesidir.
 Örnek : taşıt isimlerinin yazılı olduğu dört kart içinden,beş denemeden dördünde kamyon yazan kartı gösterir.


Akıcılık düzeyi ise edindiği kavramı öğretildiği bağlamda hemen kullanabilmesidir.
 
 Örnek :taşıt isimlerinin yazılı olduğu dört kart içinden,dakikada beş kez kamyon yazan kartı gösterir.



Kalıcılık ise, kavramın öğretimi sona erdikten sonra öğrenilen bağlamda sürekli kullanma.
Örnek:taşıt isimleri arasından, taşıt isimlerini gösterme öğretiminin bitiminden üç ay sonra, taşıt isimleri kartları arasından kamyon yazan kartı gösterir.

Genelleme, bireyin öğretim koşulları dışında benzer bağlamlarda öğrendiği kavramı kullanabilmesidir.

Örnek: Koridorda, taşıt isimlerinin yazılı olduğu taşıt panosunda, kamyon yazan kartı gösterir.   


 
Kırmızı" kavramını edinim düzeyinde öğrenen bir çocuk dört farklı renk önüne konup hangisi kırmızı göster denildiğinde gösterebilir. Ancak bu ne renk denildiğinde hemen “kırmızı” söyleyemeyebilir. Akıcılık düzeyinde kırmızı kavramını öğrendiğinde öğretimde kullanılan araçlar gösterilerek bu ne renk? diye sorulduğunda hemen kırmızı diyebilecektir. Kalıcılık aşamasında öğrenme gerçekleştiğinde çocuğun öğretimden bir süre sonra öğretim yapılan araçlarla tekrar değerlendirildiğinde kırmızı nitelemesini doğru şekilde yapmayı sürdürmesi beklenir. Genelleme aşamasında öğrenen çocuk kırmızıyı çevresindeki nesneler için kullanmaya başlamıştır.


Kavramın sunulmasına ilişkin özellikler

•   Kavram örneklerinin  benzerliği
•   Kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri
•   Örneklerin sırası
•   Öğretmen yönergelerinin kontrol edilmesi.



KAVRAM ÖRNEKLERİNİN BENZERLİĞİ

•Kavramlar öğrenilirken benzer ve yakın örneklere yer verilmesi kavramın öğrenilmesini kolaylaştırır.
•Kavramı öğretirken ilişkisiz niteliklerin sistematik olarak farklılaştırılması gerekmektedir.
•Örneğin, kırmızı kavramını öğretirken, iki farklı, üç farklı ve dört farklı renkte gruplamalar yapılır. Grubun içinde yer alan araçlar da kağıttan, kumaştan, tahtadan yapılan araçlar olarak değiştirilir.
•Örneğin, kırmızı kare-yeşil kare gibi. Daha sonra ilişkisiz niteliğinden boyut kısmını farklılaştırılır. Örneğin, büyük karton kırmızı kare-küçük karton kırmızı kare gibi. Daha sonra da kullanılan malzeme değiştirilir.
•Örneğin, büyük tahta kırmızı kare- küçük kırmızı kumaş kare gibi.




Kavramın Sunumuna İlişkin Özellikler

   Kavramın Olumlu ve
   Olumsuz Örnekleri


   Olumlu örnekler, kavramı örnekler. Olumsuz örnekler ise, kavrama örnek olmayanları örnekler.
   Kavram: Meyve
   Olumlu Örnekler: Elma, muz, karpuz, erik(meyve örnekleri)
   Olumsuz Örnekler: Papağan, masa, resim, patlıcan(meyve olmayan örnekler)
   Kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri öğrenmeyi kolaylaştıracaktır.
      Kavramın olumlu ve olumsuz örneklerini olabildiğince somutlaştırmak öğrenmeyi kolaylaştıracaktır. Çünkü kavramın olumlu ve olumsuz örneklerinin birlikte sunulması, kavramı tanımlayan niteliklerin açıkça ortaya çıkmasını sağlamaktadır.
   Elma bir meyvedir ama kitap bir meyve değildir.
   Kiraz bir meyvedir ama masa bir meyve değildir.
   Muz bir meyvedir ama kalem bir meyve değildir.


     KIRMIZI KAVRAMI


   Olumlu örnekler              Olumsuz örnekler
(İlişkili ve ilişkisiz nitelikler)   (İlişkisiz nitelikler)
           Kırmızı araba                       Sarı Araba
           Kımızı top                             Yeşil top
           Kırmızı Gömlek                     Mavi Gömlek
           Kırmızı küp                            Sarı Küp
           Kırmızı Balon                        Yeşil Balon



ÖRNEKLERİN SIRASI

•Kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri tek tek gösterilebileceği gibi tümü aynı anda birlikte de gösterilebilir.
•Örneklerin tek tek gösterilmesinde olumlu ya da olumsuz örnek gösterilir, tepki alındıktan sonra geri çekilir. Sonra bir başka olumlu ya da olumsuz örneğe yer verilir.
•Tüm örneklerin bir arada verilmesinde ise, öğrenci tüm olumlu ve olumsuz örneklere tepkide bulununcaya kadar örneklerden hiçbiri geri çekilmez.
•Öğrenciye önceki olumlu ve olumsuz örnekleri görme fırsatı verilerek öğrenmesi pekiştirilir.


 ÖĞRETMEN YÖNERGELERİNİN KONTROL EDİLMESİ
•Kavram öğretirken kullandığımız örnekleri seçmek kadar önemli olan bir başka nokta da kullandığımız ifadeleri ve yönergeleri kontrol etmektir.
•Öğretmenin kavram öğretimi sırasında kullandığı ifade ve yönergeler, öğrencinin dikkatini öğretimde kullanılan araçlara ve daha da önemlisi öğretilmek istenen kavrama çekmelidir.


ÖRNEKLERİN SIRASI
Kavramın olumlu olumsuz örnekleri kolaydan zora sıra içerisinde sunulmalı, öğrenciden tepki aldıktan sonra geri çekilmelidir. Öğrencide tepki yoksa, o tepki verinceye kadar örnekleri incelemesine fırsat verilir, tepki sonrası sunuma başlanır. Sunumda öğrencinin önceki örnekleri de görmesine fırsat vermek öğrenmesine kolaylık sağlar.


Kavram Çeşitleri ve Örnekleri
•Yer Bildiren Kavramlar (Konum Kavramları):
   Üstünde-altında, arasında, içinde-dışında, sağında-solunda, önünde-arkasında, yanında, yakında-uzakta, ilk-son, gibi.
•Zıtlık Bildiren Kavramlar:
   Sıcak-soğuk, açık-kapalı, temiz-kirli, yumuşak-sert gibi.
•Miktar Kavramları:
   Az-çok, ağır-hafif, dolu-boş, bütün-yarım-çeyrek gibi.
•Niteleme Kavramları:
   Uzun-kısa, kalın-ince, büyük-küçük gibi.
•Karşılaştırmalı Kavramlar:
   Daha geniş, daha büyük, daha ağır gibi.
•Eylem Bildiren Kavramlar:
   Gel, koş, al, ver, doldur, boşalt, getir, at, fırlat, vur, yerleştir, kes, yırt, atla, oyna, bırak, kalk, otur, git, yürü, dur, gibi.
•En Üst Dereceyi Bildiren Kavramlar:
   En geniş, en büyük, en ağır gibi.
•Renk Kavramları:
   Kırmızı, kırmızı, mavi, yeşil, siyah, beyaz, kahverengi gibi.
•Ad Bildiren Kavramlar:
   (a) Genel Kavramlar: Yiyecek, içecek, giyecek, bitkiler, hayvanlar, oyuncak, mobilya, geometrik şekiller, gibi.
   (b) Belirgin Kavramlar: Et, portakal, araba, erkek, sandalye, masa, gömlek, daire, gibi.
   (c) En Belirgin: Selpak, Hürriyet, Tofaş gibi.




YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ BİREYLERDE  KAVRAM ÖĞRETİMİ

•Zihin özürlülerin gelişim özellikleri dikkate alınarak kavram öğretiminde daha özel programlar düzenlenmelidir.
•Zihin özürlülere kavram öğretimi için bireyselleştirilmiş öğretim programları hazırlanabilir,

•öğretim sürecinde de hazırlanan basamaklar belli bir düzen içinde uygulanabilir.
   
Kavram Öğretiminde İzlenmesi Gereken Basamaklar
1. Öğrenci performansının belirlenmesi,
2. Kavram analizi,
3. Öğretim amaçlarının belirlenmesi ve listelenmesi,
4. Materyallerin seçimi ve geliştirilmesi,
5. Olumlu ve olumsuz örneklerinin seçimi ve listelenmesi,
6. Öğretmenin kavramı sunma stratejileri,
7. Test (Değerlendirme) örneklerinin seçimi ve uygulanması,
8. Hataların analiz edilmesi ve düzeltilmesi.





Öğrenci Performansının Belirlenmesi
•Fiziksel özellikleri, bireysel özellikleri, ayırt etme, analiz etme, sentez gücü, transfer etme ve öğrenme stilleri gibi bilişsel özellikleri dikkate alınarak öğretim amaçları belirlenmelidir.
Kavram Analizi
•Kavram analizinde aşağıdaki sorulara verilecek cevaplar dikkate alınarak öğretim desenlenebilir:
1. Öğrenciye hangi kavram(lar) kazandırılacak?
2.  Öğretilecek kavramın ilişkili ve ilişkisiz nitelikleri nelerdir?
3. Yeni öğretilecek kavramla ilgili olan ve daha önce öğrenilmiş kavramlar hangileridir?
4. Öğretilecek kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri nelerdir?
5. Öğretilecek kavramı içeren kurallar nelerdir?

Öğretim Amaçlarının Belirlenmesi ve Listelenmesi
•Öğretmen açık ve uygun öğretimsel amaçlar belirlemelidir.
•Aynı zamanda öğretmen öğretim sırasında aktarılacak kavramın anlamında karar kılmalıdır.
•Öncelikle sade, yalın tanımlar öğretilmelidir.
•Öğretim sırasında kavramın iki ya da daha fazla sayıda anlamının bir arada öğretilmeye çalışılması durumunda, öğrenci kavramın bir anlamını bile öğrenemeyebilir.








Ayırt etme Analizi
•   Kavram öğretiminden önce, öğretilecek kavramın ayırt etme düzeyinde öğrenilmiş olması gereklidir.
•   Kavram ayırt etme düzeyinde öğrenilmemiş ise kavram öğretimi gerçekleşmez.bu nedenle öncelikle öğrenciye öğretilmesi istenen  kavramın ayırt etme analizi yapılmalıdır.
•   Ayırt  etme(eşleme), aynı (eş) nesneleri bir araya getirmek demektir.
•   Ayırt etme, çocukların dünyayı keşfetme yolları arasında en önemlisidir.
•   Ayırt etme sayesinde çocuklar, aynı nesnelere aynı isimlerin verildiğini öğrenirler.
•   Ayrıca, nesnelerin bazı açılarından benzer bazı açılarından ise farklı olduklarını öğrenirler; böylece renk, şekil, büyüklük gibi bazı önemli özellikleri kavrarlar.

Materyallerin seçimi ve geliştirilmesi
•   Materyallerin seçiminde, öğretim sürecinin planlanmasında tamamen kavramın anlcebine bağlı olarak hareket edilmelidir.
•   Materyal seçerken öğrencilerin gelişim düzeyi göz önünde bulundurulmalıdır.
•   Öğretmen öğretim materyallerini kullanmak için gerekli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır.

Materyal Geliştirme İle İlgili Kurallar

•   Sınıfta hazır olarak bulunan çeşitli materyaller seçilmeli.
•   Öğrencinin aşina olduğu materyaller seçilmeli.(öğrenci materyallerin isimlerini ve işlevlerini bilmelidir.)
•   Olumsuz örneklerde öğrencinin bildiği nesneler arasından seçilmelidir.
•   Öğretimi yaparken öğrencini kendisi öğretim aracı olarak kullanılmamalıdır.

Örneğin: “altında” kavramı öğretirken öğrencinin masanın altına oturtulması öğrencinin masanın altından çıkmak istememesi gibi davranış problemlerine neden olabileceği gibi öğrencinin öğretim etkinliğini gözleyememesine de neden olabilir.
•   Özel bir anlatım sırasında öğretmenin verilen anlamın tam alanını (kavram sahasını)
Göstermeye hizmet edecek materyaller seçilmeli.
•   Kavram sunusu sırasında    farklı nesnelere yer vererek sunu yapılmalıdır.

Yalnızca bir çeşit araçla sunum yapılması, yanlış öğretilmesine neden olabilmektedir.

Örneğin, “üstünde” kavramı öğretirken sadece bir masa ve toptan yararlanılırsa,  öğrenci de 
“üstünde” kavramı ile top ya da masa arasında bir bağlantı kurma riski ortaya çıkacaktır.


Olumlu ve Olumsuz Örneklerin Seçimi ve Listelenmesi
•   Olumlu Örnekler;kavramı tanımlayan niteliklerin neler olduğunu gösterirler.

•   Olumsuz Örnekler;kavramı tanımlamayan niteliklerin neler olduğu gösterirler. Olumsuz örnekler, kavramın ilişkili niteliklerini içermezler.

Örneğin, “meyve” kavramının olumlu örnekleri elma, armut, çilek; olumsuz örnekleri ise sandalye,marul, ekmek vb. nesnelerdir.
•   Herhangi bir kavramın öğrenilmesi, kavramın olumlu ve olumsuz örneklerinin mutlaka birlikte sunulmasını gerektirir.
•   Kavramların öğretilmesinde ne kadar örnek verileceği büyük ölçüde kavramın somutluluğuna, karmaşıklığına ve öğrencinin biliş yapısına bağlıdır.
•   Kavramın olumlu olumsuz örneklerini olabildiğince somutlaştırma ve aynı biçim içinde sunmaya çalışma öğrenmeyi kolaylaştırabilir.
•   Kavram öğretiminde önce olumlu örneklerle başlanmalı sonra olumsuz örnekler sunulmalıdır.

Öğretmenin Kavramı Sunma Stratejileri
•   Öğretim sırasında öğretmenin kullandığı sözcükler, öğrencinin dikkatini dağıtmayacak  ya da kafasını karıştırmayacak şekilde olmalı ve öğretmen tarafından sürekli kontrol edilmelidir. Öğretmenin söyledikleri, öğrenciyi kavramın önemli özellikleri konusunda uyarıcı özel,ikte olmalıdır.
•   Kavram öğretilirken öğretmen sunumu  açıklama üzerinde değil, örnekler üzerinde odaklanmalıdır.

Kavram öğretiminde kullanılan yöntemler:

•   Açık anlatım yöntemi (doğrudan öğretim = tümden gelim)

•   Basamaklandırılmış yöntemi

•   Yaratıcı yöntem (tümevarım)

•   Geleneksel yöntem

•   Yanlışsız  öğretim yöntemleri

Geleneksel yöntem
•   Bu öğretim sürecinde belirlenen amaç, öğrencinin değil öğretmenin amacıdır.
•   Amaçlar, öğrencinin performansına göre değil; programda öngörülen şekilde ele alınmaktadır. Öğretmenler,  programlarının, ders kitaplarının ve dergilerin belirlediklerini amaç olarak almaktadırlar.
•   Öğretme-öğrenme sürecinde yeterli pekiştirece yer verilmediği gözlenmektedir. Öğrencinin adım adım pekiştirilmesi olanıksızdır.
•   Verilen pekiştirmeler öğrenciden çok sınıfa yöneliktir ve süreklilik görülmemektedir.
•   Öğretmenler daha çok sözel ipuçlarına yer vermektedir.
•   İki boyutlu ve üç boyutlu araçlardan yeterince ve zamanında yararlanamamaktadır.
•   Sınıf içi etkinliklerinde tek düze çalışmalar sürüp gitmektedir.


Basamaklandırılmış Yöntem
•   Yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere matematik kavram ve becerilerini kazandırmak için geliştirilen bir matematik beceri ve işlemleri öğretim modelidir.
•   Öğretilecek matematiksel kavram ya da beceri küçük basamaklara bölünmektedir.
•   Matematik beceri ve işlemlerin öğretiminde öğretimsel içeriğin ve materyallerin hazırlanıp sunulması için öğretmen, öğrenci ve öğretmen -  öğrenci – materyal arasında kurulan etkileşimi içeren ve 16 değişik kombinasyondan oluşan bir öğretim modelidir.
•   Öğretim süreci gerçek nesnelerle başlamakta, resimlerle devam etmekte ve yazılı ya da sembollerle tamamlanmaktadır.
•   Öğretmen – öğrenci etkileşimini, öğretmenin sunu düzeyini belirten girdi ve öğrencinin tepki düzeyini belirten çıktı davranışları oluşturmaktadır.
•   Her bir öğretim amacı için, öğretmenin ve öğrencinin davranışlarının açık olarak belirtilmesi gerekmektedir.
•   Öğretmen – öğrenci etkileşimi dört basamağa ayrılmıştır. Öğretmenin :

Yap : gerçek nesnelerle
Göster : resimlerle
Söyle : sözlü sembollerle
Yaz : yazılı sembollerle sunu yaptığı basamaklardır.


•   Yaratıcı yöntem (tümevarım)

Üst düzey kavram öğretiminde kullanılır.
-   Bu öğretim modeli öğretmenin yardımı ve rehberliğinde uygulanan çocuk merkezli bir yöntemdir.
-   Çocukların, öğretmenlerin yardımı ya da rehberliği altında, kendi başlarına hareket etmeleri beklenmektedir.
-   Bu nedenle bu öğretim modeli rahat bir atmosfer, farklı etkinlikler, zaman ve araçların kullanımında esneklik sunmaktadır.

Açık Anlatım Yöntemi

•   Bu yöntemde, ayırt edici öğrenme sürecinden yararlanılmaktadır.
•   Öncelikle öğretmen tarafından kavramın analizi yapılarak ilişkili ve ilişkisiz niteliklerin kolaydan zora doğru sıraya konulmasıyla öğretim basamakları oluşturulmaktadır.
•   Bu basamaklara uygun olarak kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri hazırlanmaktadır.
•    Öğrenciye kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri sunulmakta ve doğru tepkiler pekiştirilmekte, yanlış tepkiler görmezden gelinip, tekrar sunu yapılmaktadır.
•   Ayrımlı pekiştirmelere yer verilerek öğretim yapılır.

Açık Anlatım Yöntemiyle Kavram Öğretimi Etkinliğinde Yer Verilmesi Gereken Özellikler
•   Kavram öğretimi öğretmen tarafından yönlendirilir.
•   Kavram öğretimi programı, öğrencinin gereksinimine ve kavramın özelliğine göre ayrıntılı olarak basamaklandırılmış öğretim öğelerini içerir.
•   Kavram öğretimi programında ki her bir öğretim basamağı için kavramın olumlu olumsuz örneklerini ve ilişkili-ilişkisiz niteliklerini içeren öğretim araçları hazırlanır.
•   Öğrencinin işlevde bulunma düzeyinin ve kavram öğretimi uygulamasının etkililiğinin belirlenmesi amacıyla, her öğretim oturumu başında ve sonunda öğretim progrcebine dayalı değerlendirme gerçekleştirilir.
•   Kavram öğrenci tarafından tam olarak öğrenilinceye kadar öğretime devam edilir.
•   Kavram öğretimi sırasında doğru tepkilere  ilişkin olarak öğrenciye dönüt ve pekiştireç sağlanır.


Test (Değerlendirme) Örneklerinin Seçimi Uygulanması
•   Kavram öğretimi serilerinde edinim, ayırt etme ve genelleme test örnekleri kullanılmalıdır. Öğretim serileri gibi test örnekleri de kavram, öğrenci ve öğretimsel amaca bağlı olmalıdır.
•   Olumlu ve olumsuz örnekler baştan sunulduğunda duyulan ilk kaygı öğrencinin kavramı kazanıp kazanmadığı olur. Bunu test etmek için de öğretimi yapılan kavramın değerlendirilmesi gerekir.
•   Test örnekleri kavramın özelliğine göre aynı ya da farklı materyallerden oluşmalıdır.
•   Test örnekleri tahmin edilemeyen bir düzende olduğu zaman öğrenci, örneklerin özelliklerine dikkat etmek için kendisini zorlar.

Hataların analiz edilmesi ve düzeltilmesi

Yapılan en büyük hatalar genellikle;
-   Fazla ve az genelleme yapma
-   Yanlış öğrenmeler şeklindedir.

Fazla genellemeyle ilgili hatalar, öğrenci örnek olmayan (olumsuz örnek) örnekleri, ilişkisiz niteliklerini, kavramın ilişkili nitelikleri olarak tanımlandığında oluşur. Bu hatalar düzeltilmesi en zor olan hatalardır.

Öğretim Öncesi ve Öğretimde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
-   Ortam düzenlenmelidir. (ortam havalandırması, aydınlığı,sıcaklığı ve sessizliği kontrol edilmeli ve öğrencinin dikkatini dağıtacak şeyler ortadan kaldırırlmalıdır.)


-   Öğrenci ile iyi iletişim kurulmalıdır.(masaya konulan araçlara dikkat çekilmeli ve öğretmene bakması sağlanmalıdır.)
-   Öğretimde sırasında kullanılan sözcük ve yönergelere dikkat edilmelidir.
-   Ayırt etme öğretiminde kavramın adı verilmemelidir!
-   Öğrencinin yanlış tepkilerine cevap verilmeden sunu tekrar edilmelidir.
-   Öğrencinin doğru tepkileri pekiştirilmelidir.
-   Öğretilecek kavramlar her ne kadar birbirine anlam olarak çok yakın olsalar da her bir kavram tek tek öğretilmelidir.





Bir öğrencinin kavram öğretimine alınabilmesi için, aşağıda belirtilen ön koşul davranışları yerine getirmesi gerekmektedir:

   Aynı cinste farklı tipte (farklı büyüklük ve malzemede) her birinden 2’er tane nesne arasından nesne gösterilip bununla aynı olanı göster denildiğinde ¾’ünde gösteren ,
   Bak- göster- söyle- yönergelerinin her birini 4 kezden 3’ünde yerine getiren öğrencilerle kavram öğretimine geçilir.







KAVRAM ÖĞRETİMİ


KAVRAMIN KAZANILMA SIRASI

1.   Kavramı kazanan bir çocuktan ilk yapması beklenen beceri o kavramı diğerlerinden “ayırt” etmesidir. Yani ilk aşama o kavramı diğerleri arasından ona benzeyenle eşleyebilmelidir.
2.   Daha sonraki aşama kavramın “kavram düzeyinde”  kazanılmasıdır.

   Bu da kendi içerisinde belli bir sıra izler.



   kavramın olumsuz örnekler  arasından gösterilmesi,

    kavramın gösterildiğinde
     isimlendirilmesi,



KAVRAM ÖĞRETİMİ SIRASI


ÖNCELİKLE KAVRAMIN “EŞLEME”
 DÜZEYİNDE ÖĞRETİMİNİN SIRASI:

1. Kavramın analizi,
2. Kavramın eşleme düzeyi ölçü aracının    hazırlanması (ÖBT-ÖBÖA),
3. Kavramın eşleme düzeyi ölçü aracının  uygulanması,
4. Kavramın eşleme düzeyinde öğrencilerin  performans düzeyinin yazılması,
5. Kavramın eşleme düzeyinde öğrencilerin performans düzeyine göre UDA, KDA ve ÖA’ların yazılması,
6. Kavramın eşleme düzeyi öğretiminin (sunumun) yapılması.


KAVRAM ÖĞRETİMİNDE BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ
 EĞİTİM MATERYALİ GELİŞTİRME

Bireyselleştirilmiş öğretim materyali, öğrencinin kavramlarda yapabildikleri (performans düzeyi) dikkate alınarak hazırlanan öğretim materyalidir. Bireyselleştirilmiş öğretim materyali geliştirmenin öğeleri, öğrencinin performans düzeyini belirlemeye yönelik olarak ölçüt bağımlı testlerin hazırlanması, performans düzeyine göre öğretim planının hazırlanması ve öğretimin değerlendirilmesidir.




Ölçüt Bağımlı Testlerin Hazırlanması
Ölçüt bağımlı testler hazırlanırken, öncelikle kavramın analizi yapılır. Kavramın analizi, bir kavramın ilişkili ilişkisiz niteliklerinin belirlenmesi işidir.Daha sonra kavramın analizine dayalı olarak,ilişkisiz niteliklerin kolaydan zora doğru sıraya konmasıyla bildirimler oluşturulur. Ölçüt belirlenir ve bildirime uygun olarak sorular hazırlanır.


PERFORMANS ALIMI
Çalışmaya başlamadan önce, kayıt çizelgesinin nasıl kullanacağı açıklanmalıdır. Performans alımı sırasında, öğretmen öğrencinin masaya koyduğu araçlara teker teker bakılmasını sağlaması ve tesadüfi tepkileri önlemek için, soru yönergesini vermeden önce, öğrencinin ellerini masadan indirmesi gerektiğini söylemesi gerekmektedir. Eğer öğrenci, soru sorduktan sonra, birkaç saniye içinde tepki vermemişse, öğretmen tekrar araçları incelettirerek soru yönergesini yenilemelidir. Eğer öğrenci yine tepki göstermezse, bu tepkisizlik yanlış olarak kaydedilebilir. Soru sorulduktan sonra, öğrenci önce doğru, sonra hemen yanlış cevap vermişse yada bunun tam tersini yapmışsa, öğretmen hiçbir şey söylemeden masadaki araçları toplamalı, çocuğun oturuşunu tekrar düzenlemeli ve araçları dizerek, tekrar bakmasını sağlayarak soru yönergesini tekrarlamalıdır.


Uzun ve Kısa Dönemli Amaçların
 Oluşturulması
Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesinden sonra uzun dönemli amaçlara karar verilir. Uzun dönemli amaç konduktan sonra kavram analizi yapılarak öğrencinin daha kısa sürede gerçekleştirebileceği alt amaçlar (kısa dönemli amaçlar) oluşturulur. Öğrencinin performans düzeyinden bir sonraki sırada gelen amaçla öğretime başlanır.



Performans Düzeyine Göre Öğretim Planlarının Hazırlanması
Öğrenci için hazırlanan öğretim planında; öğrencinin performans düzeyi, öğretim amacı, öğretim amacına ulaşmak için kullanılacak araç gereçler, öğretim ortamı, kullanılacak pekiştireçler ve öğretim yönteminin yer alması gerekir.



Öğretimin Değerlendirilmesi
Öğrencinin öğretim süresince ve öğretim sonunda sürekli olarak değerlendirilmesi gerekir. Sürekli değerlendirme öğrencinin amaçları gerçekleştirip gerçekleştiremediğini saptamaya ve öğrenci için yeni amaçlar konmasına hizmet eder. Öğrencinin performans düzeyini belirlemek amacıyla hazırlanan ölçüt bağımlı testler, öğretim sırasında ve öğretim sonunda yapılacak değerlendirmelerde de kullanılabilir. Ölçüt bağımlı testlerdeki sorular sırayla öğrenciye sorulur, öğrencinin doğru ve yanlış tepkileri kaydedilerek öğrencinin öğretim sırasında ve sonunda kavramın alt amaçlarını gerçekleştirip gerçekleştiremediği saptanabilir.





Navigasyon

[0] Mesajlar