Maddenin ortak ve ayırt edici özellikleri

(1/1)

kefil:
MADDENİN ORTAK VE AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ


A)MADDENİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

  Tüm maddelerde olan,birbirine benzeyen veya benzetilebilen özellikleridir.Ortak özellikler,maddeleri tanımada veya birbirinden ayırt etmede kullanılamayan özellilerdir.

* Ortak özellikler,madde miktarına bağlı olarak değişebilen özelliklerdir.

  Kütle,hacim,eylemsizlik ve tüm maddelerin tanecikli yapısı maddelerin ortak özellikleridir.


1)KÜTLE

  Maddenin miktarına kütle denir.Kütle değişmez madde miktarıdır.

*Birimi g veya kg dır.

*Eşit kollu terazi ile ölçülür.

*Sıcaklık ve basınç gibi koşullar kütleyi etkilemez.

*Madde miktarı arttıkça kütle artar.

  Ortak özellikler birbirine bağlı olarak değişir.Sabit basınç ve sıcaklıkta kütlesi artırılan maddenin hacmi artar.Şekilde verildiği gibi


2)HACİM

  Maddenin uzayda kapladığı yere hacim denir.Hacim madde miktarına bağlı olarak değişir.Birimi cm³,m³ tür.

  Sıvıların hacmi,hacmi bilinen kaplarla ölçülür.Gazların hacmi ise sıcaklık ve basınca bağlı formüllerle ölçülür.

  Suyun hacmi 0°C ile +4°C arasında hacmi azalır.Su ve antimon gibi maddeler donarken hacmi artar.Antimon,bizmut,tungsten katılan alaşımların hacmi sıcaklıktan az etkilenir.


3)EYLEMSİZLİK

  Duran veya hareket eden bir maddenin durumunu koruma isteğine eylemsizlik denir.


B)MADDENİN AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ

  Maddeleri ayırt etmede ve tanımada kullanılabilen özellikleridir.Maddenin ayırt edici özellikleri:

*Maddeden maddeye farklılık gösterir.

*Madde miktarına bağlı değildir.

*Koşullara (sıcaklık ve basınç) bağlıdır.

!!! Kimyasal özelliklerinin tamamı ayırt edici özelliktir.

Kullanılabilen ayırt edici fiziksel özellikler aşağıda verilmiştir.

                                  Maddenin Fiziksel Halleri

Ayırt edici özellikler      katı        sıvı        gaz

1.özkütle                       +           +          +

2.Öz hacim                    +           +          +

3.Çözünürlük                 +           +          +

4.Öz ısı                          +           +          +

5.Sıcaklıkla genleşme      +           +          -

kat sayısı

6.Esneklik kat sayısı        +            -          -

7.Erime noktası               +           -           -

8.Donma noktası             -            +          +

9.Kaynama noktası          +           +          -

10.Yoğunlaşma noktası    -            -           +

1.

  M=Kütle (g,kg)

  V=Hacim(cm³,m³,L)

  D=Özkütle (g/cm³,g/L,g/ml…)

  Özkütle,ayırt edici bir özellik olduğuna göre:

*Madde miktarına bağlı değildir.Sabit sıcaklıkta ve basınçta kütlesi veya hacmi artırılan bir maddenin özkütlesi değişmez.Kütlesi artırılan maddenin hacmi de artar.Kütlenin hacme oranı ise değişmez.Bundan dolayı özkütle değişmez.

 Dx >dy>dz>dl dir

Kütlesi artırılan bir maddenin hacmi de artar.Hacmi artırılan bir maddenin kütlesi de artar.Bundan dolayı;özkütle-kütle-hacim grafikleri aşağıdaki gibi olur.

Özkütle sıcaklıkla değişir.Bir maddenin sıcaklığı artırıldığında o maddenin genellikle hacmi de artar.Hacim arttığı için de özkütle azalır.

Gazların özkütlesi basınçla değişir.Kütlesi ve sıcaklığı sabit olan bir gazın basıncı artırılarak hacim azaltılırsa özkütle artar.

*Birbirini çözebilen sıvılar birbirine karıştırılınca homojen karışım oluşur.homojen sıvı karışımlarının özkütlesi; d=M1+M2+…/V1+V2+… ile hesaplanır.Karışımın hacmi,sıvıların hacimlerinin toplamında daha az olabilir.Buna rağmen karışımın özkütlesi bileşenlerinin özkütleleri arasında bir değere eşit olur.

D1=Birinci sıvının özkütlesi

D2=İkinci sıvının özkütlesi

a)Sıvılar eşit hacimlerde karıştırılırsa,karışımın özkütlesi;

     d karışım=d1+d2/2 olur.

b)Sıvılar eşit kütlelerde karıştırılırsa,karışımın özkütlesi;

    d karışım=2d1.d2/d1+d2 olur.


2.ERİME VE DONMA NOKTALARI

Bir maddenin katı halden sıvı hale geçtiği sabit sıcaklığa erime noktası denir.

Bir maddenin sıvı halden katı hale geçtiği sabit sıcaklığa donma noktası denir

        erime

katı   →        sıvı

         ←

      donma


Saf bir madde için ;

a)Erime noktası donma noktasına eşittir.Erime ve donma aynı sıcaklıkta gerçekleşir.Erime; endotermik (ısı alan)bir olaydır.Erime sırasında potansiyel enerji,hacim ve düzensizlik artar.Buz erirken hacim azalır.Donma; ekzotermik (ısı veren) bir olaydır.Donma sırasında potansiyel enerji,hacim ve düzensizlik azalır.Su donarken hacmi artar.

b)Dış basınç erime ve donma noktasını değiştirir.Dış basınç artırıldığında erime ve donma noktaları yükselir.Buzun erime noktası ve suyun donma noktası ise düşer.

   !!!Bir atmosfer dış basınç koşulundaki erime noktasına normal erime noktası, donma noktasına normal donma noktası denir.


3.KAYNAMA VE YOĞUNLAŞMA NOKATALARI

Bir maddenin sabit basınç koşulunda sıvı halden gaz hale geçişine buharlaşma denir

Bir maddenin sabit basınç koşulunda gaz halden sıvı hale geçişine yoğunlaşma denir.

 Bir sıvı maddenin sabit basınç koşulunda buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklığa kaynama noktası denir.

       Buharlaşma

Sıvı        à        Gaz

              ß

       Yoğunlaşma


a)Kaynama noktası yoğunlaşma noktasına eşittir.Kaynamada moleküller arası uzaklık,potansiyel enerji ve düzensizlik artar.Kaynama ve buharlaşma endotermiktir.Yoğunlaşmada moleküller arası uzaklık,potansiyel enerji ve düzensizlik azalır.Yoğunlaşma ekzotermiktir.

b)Dış basınç kaynama ve yoğunlaşma noktasını değiştirir.Dış basınç arttıkça kaynama noktası da yükselir.

c)Bir sıvıda,sıvıdan az uçucu olan bir madde çözülürse sıvı maddenin kaynama noktası yükselir.Sıvının birim hacimde çözünen madde miktarı arttıkça kaynama noktası yükselir.

!Maddenin cinsi erime ve kaynama noktalarını belirler.Tanecikler arasındaki çekim kuvveti yüksek ise erime ve kaynama noktaları yüksek olur.

  Bir maddenin ısıtılması ile oluşan hal değişimi grafiği aşağıdaki gibidir.


1.bölgede madde katıdır.Bu bölgede sıcaklık arttığı için kinetik enerjide artmaktadır.Potansiyel enerji sabit kalır.Bu bölgede genellikle hacim artar.Özkütle azalır.Bu bölgede ısı ;Q1=m.c(T2-T1) formulü ile hesaplanır.c öz ısı,mc ise ısı sığasıdır.Öz ısı maddenin tüm halleri için ayırt edicidir.


2.bölgede madde katı-sıvıdır.Bu bölgede sıcaklık sabittir.Bundan dolayı potansiyel enerji artar,kinetik enerji sabit kalır.Düzensizlik artar.Genellikle tanecikler arasındaki boşluk artar,hacim artar,özkütle azalır.Buz erirken hacim azalır,özkütle artar.Bu bölgede ısı ;

∆Q=Q2-Q1=m.L formülü ile hesaplanır.L erime ısısıdır.Ayırt edici bir özelliktir.


3.bölgede madde sıvıdır.Bu  bölgede sıcaklık,kinetik enerji ve düzensizlik artar.Moleküller arası uzaklık artar,özkütle azalır.bu bölgede ısı;

∆Q=Q3-Q2=m.c.(t3-t2)ile hesaplanır.


4.bölgede madde sıvı-gaz dır.Bu bölgede sıcaklık ve kinetik enerji sabit kalır.Potansiyel enerji,düzensizlik ve moleküller arası uzaklık artar.Özkütle azalır.Bu bölgede ısı;

∆Q=Q4-Q3=m.L ile hesaplanır.


à1.3 ve 5.bölgelerde madde homojendir.Bu bölgelerde kinetik enerji ve sıcaklık artar.Bu bölgelerde sıcaklık değiştiği için ısı Q=m.c. ∆t ile hesaplanır.

à2.ve 4. bölgelerde madde heterojendir.Bu bölgelerde düzensizlik artar.Isı ise Q=m.L ile hesaplanır.

à2.bölgede Katı maddenin erime süresince ayırt edici özellikleri değişmez.Eridiği için katı maddenin kütlesi azalır.Maddenin özellikleri değişir.

à4. bölgede Sıvı maddenin kaynama süresince ayırt edici özellikleri değişmez.Buharlaştığı için sıvı maddenin kütlesi azalır.Maddenin özellikleri değişir.

KamanitE:
TŞK LER İŞİME YARADI

tofo:
Sağol

Navigasyon

[0] Mesajlar